Die Tesourie sal die verligting op die algemene brandstofheffing tot in Mei verleng – en terselfdertyd groter ondersteuning vir diesel bied – namate verdere prysstygings dreig.
In April het die regering ’n verligting van R3 per liter op die algemene brandstofheffing ingestel om motoriste teen skerp prysstygings te beskerm, nadat oliepryse gestyg het en die rand verswak het weens die konflik in Iran.
Op Dinsdag het die minister van Finansies, Enoch Godongwana, aangekondig dat die R3-verligting vir petrol ook in Mei voortgesit sal word.
Volgens huidige verwagtinge kan die prys van 95-oktaan-petrol op 6 Mei met meer as R2 per liter styg wanneer die volgende aanpassing plaasvind.
Die verligting op die dieselheffing sal egter met 93 sent verhoog word tot R3,93 per liter, wat die effektiewe dieselheffing tot nul verlaag.
Godongwana sê dit is weens die groot verwagte styging in die dieselprys.
Tans word voorspel dat groothandel-dieselpryse in Mei met meer as R5,40 per liter sal styg. Selfs met die bykomende verligting kan dit die groothandelprys van diesel in Gauteng tot bo R30 per liter opstoot.
Die regering beplan om die verligting in Junie te halveer, voordat dit in Julie heeltemal uitgefaseer en na vooroorlogse vlakke herstel word, het die Tesourie bevestig.
Volgens Godongwana beloop die beraamde koste van die tydelike brandstofheffingsverligting van April tot Junie 2026 sowat R17,2 miljard in verlore belastinginkomste.
Hy het beklemtoon dat die maatreël bedoel is om inkomste-neutraal te wees en befonds sal word deur ’n kombinasie van hoër-as-verwagte belastinginkomste en onderbesteding, sonder om die fiskale raamwerk wat ná die 2026-begroting aanvaar is, te beïnvloed.
Hy het verder verduidelik dat die sogenaamde “slate”-meganisme, wat selfaanpassend is, ook die onderverhaling van brandstofinvoerders moet verreken. Daarom sal die “slate”-heffing op petrol en diesel vir Mei aangepas word.
Die “slate”-rekening word gebruik om brandstofinvoerders te vergoed vir die verskil tussen die gereguleerde prys wat hulle mag vra en die werklike koste om brandstof in te voer of te vervaardig. Hierdie koste wissel daagliks volgens internasionale markte en die rand-dollar-wisselkoers.
’n “Slate”-heffing word gehef wanneer die rekening meer as R500 miljoen in die rooi is.
Die Departement van Minerale en Petroleumhulpbronne het intussen begin met ’n hersiening van die formule wat bepaal hoe brandstofpryse in die toekoms gereguleer sal word.
Die styging in brandstofpryse – en veral die sogenaamde tweede-ronde-effekte – wek kommer oor ’n skerp toename in Suid-Afrika se inflasiekoers en moontlike verdere rentekoersverhogings.
