Deur Gideon Grom

President Cyril Ramaphosa het volgens Boer24 ’n brief van ses bladsye aan Donald Trump gestuur. Ses bladsye. En ná al daardie papier wag die Amerikaanse ambassadeur steeds op ’n reguit veroordeling van “Kill the Boer”.

Dit verg ’n besondere soort talent om ses bladsye te skryf en die drie woorde waaroor die rusie gaan, steeds mis te kyk. Die gemiddelde kind kan “Ek is jammer” binne ’n minuut sê. Pretoria benodig blykbaar ’n diplomatieke raadgewer, ’n regsadviseur en ’n tweede pakke drukkerpapier om te verduidelik waarom die president nie ’n eenvoudige sin kan uitspreek nie.

Ramaphosa sê hy veroordeel rassisme, rassehaat en onverdraagsaamheid. Pragtig. Hy moedig mense glo ook aan om die verguising van enige groep teen te staan. Nog mooier. Maar dit is die antwoord op ’n ander vraag. As jou buurman vra waarom daar ’n gat in sy dak is, kan jy nie ’n opstel skryf oor jou algemene waardering vir goeie dakke en onder sy deur inskuif nie.

Sê dit reguit, meneer die president: “Kill the Boer” is verkeerd. Sê dit hard genoeg dat die mense wat dit sing jou hoor. Sê dit sonder ’n voetnota wat die sin teen die volgende paragraaf terugtrek. Jy hoef nie Trump se hele weergawe van Suid-Afrika te onderskryf om dit te doen nie. Jy hoef ook nie te beweer dat een slagspreuk die bedoelings van miljoene mense bewys nie. Jy moet net wys dat ’n Boer se lewe nie eers deur ’n komitee erken hoef te word voordat jy dit verdedig nie.

Maar nee. Ons kry ’n brief. Dalk is daar ’n amptenaar in die presidensie wat vir elke reguit sin ’n boete ontvang.  Teen bladsy ses het die president waarskynlik self vergeet waarom hy die brief begin skryf het.

Boer24 berig dat Bozell drie sake steeds onvoldoende aangespreek ag: die dreigkreet, plaasveiligheid en bemagtigingsvereistes. Pretoria hou vol dat plaasveiligheid wel bespreek word, onder meer deur moontlike vennootskappe en finansiering. Dis goed om daaroor te praat. ’n Gesprek keer egter nie ’n aanvaller by ’n plaashek nie. ’n Moontlike vennootskap is nie ’n veiligheidsplan voordat iemand kan sê wie wat gaan doen, waar en wanneer nie.

Die brief self is nie saam met die berig gepubliseer nie. Ek gaan dus nie voorgee dat ek elke komma daarin gesien het nie. Die openbare geskil is klaar veelseggend: die regering sê die president het geantwoord; die ambassadeur sê die kern van drie antwoorde ontbreek. Dit is staatsmanskap volgens die Pretoria-metode. Jy lewer soveel woorde af dat stilte soos beleid begin lyk.

En ons? Ons moet ophou wag dat Washington ons bestaansreg vir Pretoria sal verduidelik. Trump kan druk plaas. Hy kan ongemaklike vrae vra. Dalk kan ’n paar vegvliegtuie ’n vergadering vinniger laat begin as ses bladsye prosa. Maar selfs Amerika se hele lugmag kan nie vir ons ’n tuiste bou terwyl ons self met gevoude hande op ’n antwoord wag nie.

As ons ’n volkstaat wil hê, moet ons ophou om die woord soos ’n wens op ’n plakkaat te behandel. Kry grond.  Woon daarop. Bou skole, ondernemings, veiligheidstrukture en plaaslike instellings wat werk wanneer die kameras weg is. Beset die grond met mense wat bly, met arbeid en met die verantwoordelikheid om dit môre beter te bestuur as vandag. Selfbeskikking word nie deur ’n buitelandse president afgelewer nie; dit word hier gebou.

Daar is niks sag aan dié werk nie. Dit verg geld, opoffering, dissipline en die moed om op te hou bedel vir goedkeuring. Dit verg ook dat ons ander mense se eiendom en regte respekteer. ’n Gemeenskap wat ruimte opeis om te leef, bewys sy saak deur iets regverdig en blywend te bou.

Die donkerte in hierdie verhaal is die dreigtaal, die vrees en die lafheid waarmee maghebbers daaroor praat. Lig word nie deur ’n dikker brief uitgedoof nie. Dit brand waar mense waarheid reguit sê en dan optree.

Laat Ramaphosa dus nog ’n bladsy byvoeg as hy wil. Die drukker kan werk tot sy ink op is. Ons antwoord moet korter wees: veroordeel die dreigkreet, beveilig die mense, en maak plek vir werklike selfbeskikking. Daarna kan ons die papier neersit en begin bou.