Deur Gideon Grom

Daar was ’n tyd toe ’n volk se leier op ’n perd geklim en saam met sy manne die gevaar tegemoet gery het. Vandag klim ’n politikus uit sy voertuig, trek ’n koeëlvaste baadjie aan en verskyn by ’n probleemperseel, en ons wil sommer ’n standbeeld oprig. Verkieslik een met ’n QR-kode sodat almal die video kan kyk.

Cilliers Brink, die DA se burgemeesterskandidaat vir Tshwane, het nou in só ’n video verskyn by ’n huis in Lynnwood Glen wat na bewering gekaap is. Volgens berigte was hy in ’n koeëlvaste baadjie saam met private sekuriteit. Die DA het die besoek op 5 Oktober op sosiale media gedeel. Die toneel het politieke kritiek ontlok; die baadjie en gewapende begeleiding het beslis aandag getrek.

Laat ons die feite ordentlik hou. Hierdie besoek gaan oor ’n beweerde gekaapte huis. Brink was ook in September by ’n optog teen ’n vermeende dwelmnes in Laudium betrokke. Dit is twee verskillende gebeure. Ons hoef hulle nie saam te roer om die groter absurditeit raak te sien nie: ’n leier wat persoonlik by ’n gemeenskapsprobleem opdaag, het ’n gebeurtenis geword.

Dít is die deel wat my koffie laat koud word.

Ek gun Brink sy baadjie. As ’n plek gevaarlik is, trek beskerming aan. ’n Mens hoef nie jou bors vir ’n koeël aan te bied om te bewys jy het ’n ruggraat nie. Ek gun hom ook krediet dat hy gaan kyk het. Die inwoners leef immers met die probleem lank nadat die kommentaar onder die video opgedroog het.

Maar kyk hoe min dit deesdae verg om ons te beïndruk. Hy was daar. Persoonlik. Met skoene aan en sonder ’n podium tussen hom en die werklikheid. Ons politieke verwagtinge het so laag gesak dat ’n man nou oor die lat kan stap en ons dit as hoogspring beoordeel.

In die ou Boererepublieke was daar manne wie se openbare gesag in oorlog getoets is. De Wet, De la Rey en Beyers was krygsleiers. Hulle het oor politiek verskil, soms bitterlik, maar hulle militêre leierskap was iets wat manne in die veld kon beoordeel. Jy kon sien of jou aanvoerder koers hou wanneer dinge skeefloop. Sy karakter het nie gewag vir die uitleg van ’n verkiesingsplakkaat nie.

Harde manne op perde. Met verantwoordelikheid wat swaarder geweeg het as die saal.

Verbeel jou nou ’n kommando wat verstom uitroep omdat die generaal saamry. Kyk, kêrels, hy is self hier. En hy het sy eie geweer gebring. Wat ’n oulike gebaar. Ons moet dit vir die ander kommando’s aanstuur.

Die perd sou uit skaamte agteruit geloop het.

Daardie manne se aanspraak op leiding het onder meer gerus op die feit dat hulle die ontbering en gevaar van hulle mense geken het. Vandag kan ’n politieke loopbaan op toesprake oor ontbering gebou word, gelewer vanuit vertrekke waar die grootste onmiddellike bedreiging ’n lugversorger op die verkeerde temperatuur is.

Ons het intussen geleer om dankbaar te wees vir sigbaarheid. ’n Raadslid antwoord sy telefoon: wonderlik. ’n Burgemeester besoek ’n stukkende pomp: inspirerend. ’n Minister lees sy eie verslag: iemand moet die president bel. Teen hierdie pas kry die volgende amptenaar wat betyds opdaag ’n erewag en ’n dokumentêr.

Daar is natuurlik ’n verskil tussen ’n oorlogsgeneraal en ’n moderne munisipale leier. ’n Stad het bevoegde bestuur, werkende instellings en behoorlike wetstoepassing nodig. Die burgemeester kan nie elke verdagte huis persoonlik gaan besoek nie. Juis daarom behoort sy grootste prestasie te wees dat die mense wat daarvoor verantwoordelik is, hulle werk doen.

En die kritiek oor hierdie besoek se bevoegdheid en verloop behoort behoorlik beantwoord te word. ’n Koeëlvaste baadjie is nie ’n aanstellingsbrief nie. Ons kan daadkrag waardeer en steeds vra wie wat gedoen het, op watter gesag, en met watter gevolg. ’n Leier wat verantwoordelikheid aanvaar, behoort daardie vrae te kan hanteer.

My maatstaf bly eenvoudig. Wat gebeur wanneer die kamera weg is? Word die probleem opgevolg? Kry inwoners terugvoer? Word die buurt veiliger? Kan die gewone man weer sy hek oopmaak sonder om eers die straat soos ’n grenspos te bespied?

Die buurtwagman wat ná sy dagtaak gaan patrolleer, verstaan iets hiervan. So ook die mense wat nag ná nag met gemeenskapsveiligheid besig is. Hulle diens word deur herhaling bewys. ’n Politikus se teenwoordigheid kan help, maar dan moet hy daardie werk versterk en volhou. Die baadjie moet ná die opname nog ’n doel hê.

Gee Brink dus krediet vir sy teenwoordigheid. Verwag vervolgens werk waarvan die resultaat langer hou as die video. En hou asseblief op om basiese betrokkenheid met die verwondering van ’n kind by ’n towerkunsvertoning te begroet.

Ons voorouers het gevra of die man hulle deur gevaar kon lei. Ons vra of hy bereid is om vir ’n paar minute langs die gevaar te staan.

Die koeëlvaste baadjie is nie die belaglike deel nie. Die applous vir iemand wat eindelik daarin opdaag, is.