Suid-Afrika sal na verwagting op 2 November weet of hy in 2027 steeds voordeel sal trek uit die African Growth and Opportunity Act (AGOA), wat sekere produkte voorkeurtoegang tot die Amerikaanse mark gee.
Suid-Afrika is tans ’n AGOA-begunstigde, maar sy geskiktheid vir 2027 word nou deur die Amerikaanse regering hersien. Die program se huidige hergoedkeuring loop tot 31 Desember 2026.
Om vir AGOA te kwalifiseer, word lande onder meer beoordeel op marktoegang, die oppergesag van die reg, die bekamping van korrupsie, menseregte en hindernisse vir Amerikaanse handel en belegging.
Die hersiening kom te midde van gespanne betrekkinge tussen Pretoria en Washington, en die moontlikheid dat Suid-Afrika sy voorkeurstatus kan verloor, wek kommer onder veral die motor-, landbou- en vervaardigingsektore.
AGOA het oor die jare voorkeurtoegang gebied aan uitvoere soos voertuie, sitrus, wyn, juweliersware en ferro-allooie.
Die waarde van dié voordele het egter verander nadat die VSA afsonderlike tariewe op verskeie invoere ingestel het. Motors en sekere motoronderdele word byvoorbeeld aan ’n 25%-tarief onderwerp, terwyl ander Suid-Afrikaanse goedere ook deur nuwe Amerikaanse handelsmaatreëls geraak word.
Sommige belangrike Suid-Afrikaanse uitvoerprodukte, waaronder sekere minerale en landbouprodukte, is van hierdie nuwe heffings vrygestel.
Handelskenners wys daarop dat die verlies van AGOA nie alle Suid-Afrikaanse uitvoerders ewe hard sal tref nie. Produkte wat reeds onder ander tariefreëls val, kan min verandering ervaar, terwyl ondernemings wat tans sterk op AGOA se voorkeurtoegang staatmaak, aansienlik meer blootgestel kan wees.
Donald MacKay van XA Global Trade Advisors meen die algehele ekonomiese waarde van AGOA vir Suid-Afrika word soms oorskat, maar waarsku dat die uitwerking op individuele ondernemings steeds ernstig kan wees.
Suid-Afrikaanse sakegroepe, landbou-organisasies en vakbonde het intussen toenemend druk uitgeoefen om die land se plek in AGOA te behou.
Solidariteit het ook gesê sy gesprekke met rolspelers in die VSA dui daarop dat ’n besluit binnekort verwag kan word en dat die organisasie voortgaan om steun vir Suid-Afrika se deelname aan die program te werf.
Die minister van Handel, Nywerheid en Mededinging, Parks Tau, vergader op 29 Oktober met belanghebbendes by Nedlac oor die verwagte uitslag van Suid-Afrika se 2027-geskiktheidshersiening.
