’n Voormalige werknemer van Romans Pizza het sy lastereis van R1,3 miljoen teen die onderneming en ’n voormalige kollega verloor nadat die Limpopo-hooggeregshof in Polokwane bevind het dat ’n werkplekgrief waarin daar na hom as ’n “boy” verwys is, nie op laster neergekom het nie.

M Donald het sy voormalige vroulike kollega en Romans Pizza gedagvaar nadat sy in November 2022 ’n formele grief ingedien het waarin sy hom van seksuele teistering beskuldig het.

Hy het R200 000 vir skade aan sy waardigheid geëis, nog R200 000 vir skade aan sy goeie naam en reputasie, en R900 000 vir toekomstige verlies aan inkomste. Hy het ook skriftelike verskonings van die verweerders geëis.

Waarnemende regter Diamond het die eis egter in sy geheel van die hand gewys en Donald beveel om albei verweerders se regskoste op ’n prokureur-en-kliënt-skaal te betaal.

Donald het van 2004 tot sy afdanking in Desember 2022 by Romans Pizza gewerk.

Die hof het gehoor dat sy kollega op 5 November 2022 ’n skriftelike grief ingedien het waarin sy hom van volgehoue seksuele teistering en onvanpaste gedrag beskuldig het. Sy het onder meer beweer dat Donald haar sonder haar toestemming aangeraak, sy privaatdele teen haar liggaam gedruk en aggressief teenoor haar opgetree het.
In die grief het sy ook na hom as ’n “boy” verwys.

Donald het aangevoer dat dié verwysing rassisties neerhalend en lasterlik was, veral omdat hy ’n volwasse swart Afrikaman is. Hy het ook beweer dat die aantygings van seksuele teistering vals was en dat Romans Pizza verkeerd opgetree het deur dissiplinêre klagte teen hom te formuleer. Die hof het egter bevind dat die onderneming wel ’n voorlopige ondersoek gedoen het voordat die saak na ’n onafhanklike dissiplinêre verhoor verwys is.

Die regter het ook bevind dat die klaagster ’n geldige rede gehad het om die beweerde seksuele teistering aan te meld en dat Romans Pizza ’n regs- en statutêre plig gehad het om die klagte te ondersoek en gepaste stappe te doen.

Oor die gebruik van die woord “boy” het die hof bevind dat Donald nie behoorlik uiteengesit het watter geïmpliseerde lasterlike betekenis hy daaraan heg nie, en ook nie deskundige getuienis oor die kulturele betekenis daarvan in die omstandighede voorgelê het nie.

Die hof het ook daarop gewys dat Donald self na die klaagster as ’n “girl” verwys het.

Volgens die uitspraak het die woord “boy” in die konteks van die grief nie die rassistiese betekenis gedra wat Donald beweer het nie. Die kern van die grief was volgens die hof die aantygings van seksuele teistering, terwyl die verwysing na hom as ’n “boy” van sekondêre belang was.

Ná die grief is Donald aangekla van growwe insubordinasie, growwe nalatigheid wat met voedselveiligheid verband hou, en seksuele teistering. ’n Onafhanklike dissiplinêre verhoor het hom op al drie aanklagte skuldig bevind, waarna hy afgedank is.

Donald het sy afdanking daarna by die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie betwis, maar die KVBA het sy saak van onbillike ontslag van die hand gewys en bevind dat die ontslag beide substantief en prosedureel billik was.

Die hooggeregshof het ook getuienis van verskeie getuies oor Donald se gedrag teenoor vroulike kollegas oorweeg. Sommige het van onvanpaste taal en ongewenste aanraking getuig, terwyl ander na beweerde aggressiewe gedrag verwys het. Die hof het dié getuies as geloofwaardig beskou.

Die regter het verder opgemerk dat Donald ’n dissiplinêre rekord gehad het wat oor byna twee dekades gestrek het en twee vorige klagtes van seksuele teistering ingesluit het.