Hantavirus verduidelik: Wat, waar en waarom?

Jare nadat Covid-19 die wêreld tot stilstand geruk het, is nog ’n skaars maar potensieel dodelike virus – hantavirus – weer in die nuus ná ’n vermoedelike uitbreking aan boord van ’n passasierskip, waar minstens drie mense gesterf het.

Dit is belangrik om daarop te let dat hantavirus nie op dieselfde wyse as respiratoriese virusse soos Covid-19 of griep versprei nie, en dat dit gewoonlik nie van mens tot mens oorgedra word nie. Die virus word meestal opgedoen deur kontak met besmette knaagdiere, of hul ontlasting, urine en speeksel.

Hier is wat jy oor die virus moet weet:

Wat hantavirus aan die liggaam doen
Hantavirus is ’n groep virusse wat hoofsaaklik deur knaagdiere gedra word en na mense oorgedra word deur kontak met hul urine, ontlasting of speeksel – dikwels wanneer besmette deeltjies ingeasem word.

Sodra dit die liggaam binnedring, kan dit twee hoofsindrome veroorsaak:

Hantavirus-long-sindroom (HPS)
Hierdie vorm tas die longe aan. Dit begin gewoonlik met griepagtige simptome soos koors, moegheid en spierpyne, en ontwikkel dan vinnig tot hoes, kortasem en vloeistofopbou in die longe.

In ernstige gevalle kan dit tot asemhalingsversaking lei, met ’n sterftesyfer van ongeveer 35% tot 40%.

Hemorragiese koors met niersindroom (HFRS)
Hierdie vorm, wat meer algemeen in Europa en Asië voorkom, affekteer die niere en kan interne bloeding, lae bloeddruk en akute nierversaking veroorsaak. Die sterftesyfer wissel, maar kan tot 15% bereik, afhangend van die virusstam.

Die inkubasietydperk wissel van een tot agt weke, wat vroeë opsporing bemoeilik.

Waar hantavirus voorkom
Hantavirus is nie nuut nie en kom in verskeie dele van die wêreld voor. HPS kom hoofsaaklik in Noord- en Suid-Amerika voor, terwyl HFRS meestal in Europa en Asië aangetref word.

In Argentinië kom daar gereeld HFRS-uitbrekings voor, met gevalle en sterftes wat in 2026 aangemeld is. Taiwan het sporadiese gevalle en minstens een sterfte in 2026 gerapporteer. In die Verenigde State kom seldsame, maar aanhoudende gevalle oor die jare voor.

Wêreldwyd bly hantavirus relatief skaars onder mense, met ongeveer 200 pulmonêre gevalle wat jaarliks in die Amerikas aangemeld word. Infeksies wat die niere affekteer (HFRS) lei egter tot tussen 150 000 en 200 000 hospitalisasies per jaar wêreldwyd, hoofsaaklik in Asië en Europa.

Sterftes en onlangse gevalle
Onlangse bevestigde en aangemelde sterftes sluit in:

Hoewel die presiese wêreldwye syfers vir 2026 nog saamgestel word, bly die aantal sterftes relatief laag, maar die erns daarvan hoog. Die sterftesyfer is aansienlik hoër as dié van baie ander virusinfeksies sodra simptome ontwikkel.

’n Skaars maar ernstige bedreiging
Gesondheidsowerhede, insluitend die Wêreldgesondheidsorganisasie, beklemtoon dat die algehele risiko vir die publiek laag bly. Tog word die virus as gevaarlik beskou weens sy vinnige verloop en hoë sterftesyfer in ernstige gevalle.

In ’n verklaring wat Maandag uitgereik is, het die Departement van Gesondheid gesê dat stappe gedoen word om die situasie te bestuur.

“Die departement werk saam met die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes (NICD) en die Gautengse Departement van Gesondheid om kontakopsporing te doen. Die doel is om moontlike verspreiding van die virus te voorkom deur individue wat moontlik blootgestel is, te identifiseer en te monitor.

“Na ons mening is daar geen rede vir paniek onder die publiek nie, aangesien slegs twee pasiënte van die passasierskip binne ons landsgrense was. Die Wêreldgesondheidsorganisasie koördineer ’n multinasionale reaksie met alle betrokke eilande en lande om verdere verspreiding van die siekte te beperk.”