Suid-Afrikaners raak moeg vir raspolitiek, dui die jongste peiling deur die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRV).
Hermann Pretorius, hoof van strategiese kommunikasie by die IRV, het Woensdag die bevindings bekend gemaak van ’n opname wat tussen 9 en 20 Maart uitgevoer is. Deelnemers is gevra om hul mening te gee oor onder meer die debat oor ’n sogenaamde “wit volksmoord”, asook die rol van ras in politieke besluite.
Meer as 1 000 Suid-Afrikaners uit uiteenlopende agtergronde het aan die peiling deelgeneem. Volgens die resultate is daar steeds spanning rondom ras, maar ’n duidelike meerderheid voel dat die land nie langer volgens raslyne bestuur moet word nie.
Ongeveer 70% van die deelnemers meen die regering moet afstand doen van verouderde rasseklassifikasies wanneer dit kom by sake soos werk en ekonomiese geleenthede. Hierdie sentiment word oor verskeie rassegroepe gedeel, wat daarop dui dat daar ’n breër verset teen rasgebaseerde beleid ontstaan.
Meer as 89% van die respondente het ook aangedui dat samewerking tussen gemeenskappe noodsaaklik is vir die land se toekoms – ’n duidelike afwysing van verdeelde politiek.
Wat die kwessie van ’n “wit volksmoord” betref, het 72% van die deelnemers gesê hulle glo nie dit vind plaas nie, terwyl 19% wel glo dit is die geval. Die debat het internasionaal aandag getrek nadat die Amerikaanse president Donald Trump beweer het dat Afrikaners in Suid-Afrika bedreig word en ’n vlugtelingprogram daarvoor ingestel het.
Onder wit Suid-Afrikaners self is die prentjie egter meer kompleks: die helfte verwerp die idee van ’n volksmoord, terwyl meer as ’n derde wel meen dat daar rede tot kommer is. Dit dui op ’n gemeenskap wat verdeeld is, maar waar ’n beduidende deel wel onsekerheid oor hul toekoms ervaar.
Pretorius beklemtoon dat die peiling persepsies meet, maar wys daarop dat hierdie persepsies dikwels gevorm word deur mense se werklike ervarings. Beleide soos swart ekonomiese bemagtiging (SEB) en wetgewing soos die Bela-wet word deur baie as diskriminerend beleef, wat bydra tot ’n gevoel dat die staat teen sekere groepe werk.
Volgens hom is dit juis hierdie tipe beleid wat wantroue aanwakker en bydra tot verdeeldheid, eerder as om werklike samewerking te bevorder.
Die peiling dui ook daarop dat kiesers al hoe minder ontvanklik is vir ideologiese en rasgedrewe politiek. Suid-Afrikaners wil toenemend hê dat beleid praktiese verbeterings in hul lewens moet bring, eerder as om op historiese of ideologiese raamwerke te steun.
Pretorius meen politieke partye wat aanhou om op ras en ideologie te fokus, uiteindelik steun verloor. Kiesers begin hul keuses baseer op wie werklik oplossings bied – en nie op wie die sterkste rasretoriek gebruik nie.