Die Amerikaanse president, Donald Trump, het sy sperdatum vir moontlike aanvalle op Iran se energie-infrastruktuur uitgestel en gesê onderhandelinge om die oorlog te beëindig verloop “baie goed”, terwyl Israel Vrydagoggend nuwe aanvalle op Teheran uitgevoer het.
Die konflik, wat energiemarkte ontwrig, nader sy tweede maand. Die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Marco Rubio, het gesê G7-lande moet help om druk uit te oefen vir die heropening van die Straat van Hormuz – ’n roete waardeur sowat ’n vyfde van die wêreld se olie en vloeibare aardgas in vredestyd beweeg.
Trump het Iran aanvanklik 48 uur gegee om die Straat vir olietenkskepe te heropen, met ’n dreigement om kragstasies te vernietig, maar het die sperdatum nou twee keer uitgestel. Hy het aangekondig dat die tydperk met nog 10 dae verleng word tot 6 April.
Ondanks Iran se koel reaksie op ’n Amerikaanse 15-punt-vredesplan, hou Trump vol dat onderhandelinge goed verloop. Sy gesant, Steve Witkoff, sê daar is “sterk tekens” dat Teheran bereid is om te praat, en het bevestig dat die plan via Pakistanse amptenare oorhandig is.
Trump het ook gesê Iran het tien olietenkskepe deur die Straat laat deurgaan as teken van goeie trou. Die Iranse nuusagentskap Tasnim berig egter dat Teheran op die voorstel gereageer het en nou op ’n Amerikaanse antwoord wag.
Volgens dieselfde berig eis Iran oorlogskadevergoeding, erkenning van sy soewereiniteit oor die Straat van Hormuz, en ’n einde aan Amerikaanse en Israeliese aanvalle, asook aanvalle op sy bondgenote soos Hezbollah.
Israel het intussen grootskaalse aanvalle op Teheran uitgevoer, terwyl daar ook lugaanvalle in Beiroet aangemeld is. Iran se Revolusionêre Wag sê hulle het weer missiel- en hommeltuig-aanvalle op Israel en Amerikaanse militêre teikens in die Golf geloods.
Die oorlog het op 28 Februarie begin met gesamentlike Amerikaanse en Israeliese aanvalle op Iran. Teheran het teruggeslaan en die Straat van Hormuz effektief gesluit, wat oliepryse laat styg en markte ontwrig het.
Verskeie lande probeer die energiekrisis verlig: Japan oorweeg om beperkings op steenkoolkragsentrales te verslap, Viëtnam het brandstofbelasting tydelik geskrap, en die Wêreldbank sê dit is gereed om op groot skaal in te gryp.
Trump het tydens ’n Withuis-vergadering gesê Iran wil ’n ooreenkoms bereik omdat dit swaar getref is, en het selfs voorgestel dat die VSA moontlik beheer oor Iran se olie kan neem.
Intussen het Israel se opposisieleier, Yair Lapid, gewaarsku dat die oorlog ’n te hoë tol eis en dat die weermag oorlaai is. Hy het die regering gekritiseer omdat dit ’n multi-front oorlog voer sonder ’n duidelike strategie of genoeg hulpbronne.
Israel beplan om beheer oor suid-Libanon tot by die Litani-rivier oor te neem, terwyl Libanon Israel se optrede by die VN wil aanmeld. Hezbollah het reeds vuurpyle op noordelike Israel afgevuur, wat inwoners na skuilings gedwing het.
