Oekraïne het aangekondig dat die land weer Russiese olie deur ’n pypleiding na Hongarye en Slowakye pomp, wat ’n einde bring aan maande se dooiepunt oor ’n lening van €90 miljard (£78 miljard) wat as noodsaaklike steun van die Europese Unie aan Kiëf beskou word.
Kort daarna het EU-ambassadeurs wat in Brussel vergader het, voorlopige goedkeuring verleen aan sowel die lening as ’n 20ste sanksiepakket teen Rusland, het amptenare bevestig.
EU-leiers sal na verwagting die besluit Donderdag tydens ’n informele beraad in Ciprus finaal bekragtig.
Hoewel die finansiering reeds in Desember verlede jaar ooreengekom is, het Hongarye se Viktor Orbán in Februarie ’n veto geplaas nadat Oekraïne aangedui het dat skade weens ’n Russiese aanval die olievoorsiening tot stilstand gebring het.
Oekraïense olie- en regeringsbronne het intussen hul eweknieë in Hongarye en Slowakye ingelig dat die pomp van olie hervat is — slegs ure nadat EU-ambassadeurs die lening begin bespreek het.
Orbán het geëis dat die olie weer moet vloei voordat die lening uitbetaal word, en Oekraïne het bevestig dat die nodige herstelwerk Dinsdag voltooi is.
Sy verkiesingsnederlaag verlede Sondag het ook die pad vir die EU oopgemaak en ’n einde gebring aan sy 16 jaar lange termyn as eerste minister. Hongarye se volgende leier, Péter Magyar, het reeds aangedui dat hy verhoudinge met Brussel wil herstel.
“Hierdie lening is van kardinale belang vir Oekraïne en wys dat Rusland nie daarin sal slaag om Oekraïne uit te put nie,” het die EU se buitelandse beleidshoof, Kaja Kallas, voor die vergadering gesê.
Die EU-befondsing is deur Oekraïne se adjunk-premier, Taras Kachka, as “’n kwessie van lewe en dood” beskryf. Ongeveer twee derdes daarvan sal aan die land se verdedigingsbehoeftes bestee word, terwyl die res vir breër finansiële ondersteuning aangewend sal word.
Slowakye se minister van ekonomie, Denisa Sakova, het gesê die energie-operateur Ukrtransnaft — wat die Druzhba-pypleiding in Oekraïne bestuur — het haar ingelig dat druk op die pypleiding Woensdagoggend begin is en dat ru-olie Donderdag weer na Slowakye sal vloei, vir die eerste keer sedert 27 Januarie.
Die volume van die olie is nog nie bevestig nie, maar ’n Oekraïense regeringsbron het aangedui dat die deurvoer om 12:35 plaaslike tyd (09:35 GMT) hervat het.
Die Hongaarse energiemaatskappy Mol het gesê hy verwag die eerste lewerings teen Donderdag op die laatste.
Orbán, wat tans as waarnemende leier dien tot vroeg volgende maand, het oor die naweek gesê dat Hongarye nie meer die lening se goedkeuring sal blokkeer sodra olie weer deur die pypleiding vloei nie.
In die aanloop tot Hongarye se hewig betwiste verkiesing vroeër dié maand — wat Orbán verloor het — het hy Oekraïne daarvan beskuldig dat dit ’n “olieblokkade” teen sy land en Slowakye ingestel het, en beweer dat die EU saam met Kiëf teen hom werk.
Satellietbeelde het destyds gewys dat ’n groot olietenk by Brody in Wes-Oekraïne einde Januarie ernstige skade opgedoen het. Kiëf het beklemtoon dat herstelwerk tyd sou neem, veral aangesien ingenieurs ook onder Russiese aanvalle gekom het.
Intussen het Oekraïne ook olie-infrastruktuur binne Rusland geteiken, insluitend ’n pompstasie in die Samara-streek wat met die Druzhba-pypleiding verbind is.
Orbán se besluit om sy steun aan die €90 miljard-lening terug te trek, het groot ontevredenheid onder EU-leiers veroorsaak, veral omdat Hongarye, Slowakye en Tsjeggië reeds uitsonderings op die skema toegestaan is.
Die Hongaarse leier — lank beskou as een van president Vladimir Poetin se naaste bondgenote binne die EU — het sy vyandigheid teenoor beide Oekraïne se president, Volodimir Zelenski, en die EU sentraal tot sy onsuksesvolle verkiesingsveldtog gemaak.
Verkiesingsplakkate regoor Hongarye het Zelenski saam met Magyar uitgebeeld met die boodskap: “Hulle is gevaarlik!”
Zelenski het Dinsdag laat gesê hy het met die president van die Europese Kommissie, Ursula von der Leyen, en die voorsitter van die Europese Raad, António Costa, oor die ontblokkering van die lening beraadslaag.
“Daar is nou geen rede meer om dit te blokkeer nie,” het hy gesê. “Die EU het Oekraïne gevra om die Druzhba-oliepypleiding, wat deur Rusland beskadig is, te herstel. Ons het dit gedoen, en ons hoop die EU sal nou ook sy verpligtinge nakom.”
Selfs indien die lening finaal goedgekeur word, kan dit volgens Oekraïense media nog weke duur voordat die fondse werklik in Kiëf beskikbaar is.