Deur Josef du Toit

In die klein Engelse dorpie Piddington naby Oxford het die oorweldigende meerderheid in ‘n satiriese grapreferendum besluit om van Brittanje kamma af te skei. Inwonertal: 350. Stembriewe ingedien en getel: 312. Ja-stem: 285.

Die aanleiding was die Britse regering se plan om meer as 1 200 asielsoekers in ‘n nabygeleë militêre basis te huisves. Die basis staan tans onbenut. Die referendumvraag het die ironie reeds vasgevang: “Ek steun Piddington se poging om van die Verenigde Koninkryk af te skei en selfbeskikking na te streef.”

Werklike afskeiding was nooit ter sprake nie. Dit was ‘n uitroep om gehoor te word oor ‘n besluit waarin die gemeenskap geen sê gehad het nie.

Die plaaslike raadsvoorsitter, Tim McNally, noem die stemming doodeenvoudig ‘n baie Britse ding om te doen: as niemand jou wil vra nie, hou jy self ‘n stemming. Die reaksie van die Arbeidersparty se kultuurminister, Lisa Nandy, was ‘n handboekvoorbeeld van hoe gesagvoerders klein gemeenskappe hanteer wanneer dié protesteer. Sy stel dit eenvoudig: die regering het ‘n reuse asielverwerkingsagterstand geërf, en armer gemeenskappe kan nie die volle las daarvan dra nie. As kabinetsminister sou sy gewoonlik welgesteld wees — sal sy dan nie ewe entoesiasties wees om 1 200 asielsoekers in haar eie agterplaas te verwelkom nie?

Hierdie patroon herhaal oral in Europa. Klein, gevestigde gemeenskappe word oornag met groot getalle jong mans van militêre ouderdom gekonfronteer — presies die profiel wat elders reeds tot geweldsmisdaad gelei het, soos die aanval vroeër vanjaar in Belfast, waar ‘n Soedanese asielsoeker op straat probeer het om ‘n man se hoof af te sny. Voorafgaande konsultasie is gewoonlik afwesig. Die basis by Piddington sal na verwagting vir minstens ‘n volle dekade gebruik word — nie ‘n tydelike maatreël nie, maar ‘n permanente verskuiwing in wie in daardie omgewing woon. Die regering se beloftes van veiligheid vir migrante, asielsentrumpersoneel en die plaaslike gemeenskap klink na presies die soort bestuurstaal wat mense al hoe minder vertrou namate hulle al hoe minder ‘n sê in hul eie omgewings het.

Piddington kan nie werklik van Brittanje afskei nie. Maar uit alles wat die inwoners en hul leiers gesê het, is een oordeel onmiskenbaar: niks is meer Brits as om te gaan stem wanneer niemand jou vra nie.