Suid-Afrika se Olimpiese swemster Tatjana Smith sê sy voel steeds nie veilig om onder Swimming South Africa (SSA) mee te ding nie, ondanks die voorlopige skorsing van twee van die federasie se topbestuurders.
Smith het onlangs haar terugkeer uit uittrede bevestig en reeds by die SA Kortbaankampioenskap in Pietermaritzburg goud gewen. Sy het ook A-kwalifiseringstye vir die Wêreldkortbaankampioenskap in Beijing in die 50 m- en 100 m-borsslag behaal.
Sy sê haar terugkeer beteken egter nie dat sy meen alles binne SSA is reggestel nie. “Ek voel nie veilig nie,” het Smith gesê. Volgens haar moes atlete te lank teen die stelsel baklei sonder dat hulle eerste gestel of behoorlik ondersteun is.
Smith sê sy het nie teruggekeer omdat die omstandighede verbeter het nie, maar omdat sy nou weer bereid is om vir verandering te veg. Sy beskou die voorlopige skorsing van SSA-president Alan Fritz en uitvoerende hoof Shaun Adriaanse as ’n moontlike geleentheid vir hervorming.
Fritz en Adriaanse is deur World Aquatics se onafhanklike Aquatics Integrity Unit voorlopig geskors oor moontlike oortredings van die integriteitskode, insluitend beweerde magsmisbruik en die verskaffing van valse inligting en vals dokumente.
Smith sê sy wil voorkom dat jonger swemmers deur dieselfde ervarings gaan as wat sy gehad het. Volgens haar is baie van wat binne die stelsel gebeur het nog nooit openbaar gemaak nie.
Haar kritiek volg ook op ’n langdurige geskil met SSA oor $35 000 se prysgeld wat sy by die 2023 Wêreldkampioenskap verdien het. Die bedrag was saamgestel uit $20 000 vir goud in die 200 m-borsslag en $15 000 vir silwer in die 100 m-borsslag.
Volgens haar prokureur is die geld langer as ’n jaar deur SSA teruggehou nadat Smith met ’n Speedo-pak eerder as die voorgeskrewe Arena-toerusting deelgeneem het. Sy is glo aanvanklik met €46 000 beboet, maar die boete is later teruggetrek nadat haar regspan verduideliking geëis het. SSA het later ingestem om die volle rente wat op die teruggehoue prysgeld geëis is, te betaal.
Smith se regspan het intussen ook ’n klagte by die Inligtingsreguleerder ingedien om toegang tot dokumente oor SSA se borgskapooreenkoms met Arena te verkry. Smith meen atlete behoort nie verhinder te word om hul eie borgskappe te bekom indien federasie-ooreenkomste hulle geen direkte finansiële voordeel bied nie.
Sy het ook bestaande atleetverteenwoordiging gekritiseer en sê swemmers voel dikwels geïntimideer of te bang om probleme binne die stelsel aan te spreek. Smith het daarom die Lighthouse Sport Foundation begin, wat volgens haar ’n onafhanklike en veilige ruimte vir atlete moet wees om ondersteuning te kry en verandering binne sportstrukture te probeer bewerkstellig.
Haar terugkeer na kompetisie is dus nie net op swemprestasies gerig nie. Smith sê sy wil haar ook beywer vir ’n stelsel waarin atlete eerste gestel word.
