Suid-Afrika oorweeg ’n belegging van sowat R117 miljard om sy plaaslike brandstofraffinaderykapasiteit te herstel en uit te brei, maar dit beteken nie noodwendig goedkoper petrol vir motoriste nie.

Veiligheidsontleder dr. Joan Swart sê die groter voordeel van plaaslike raffinering sal waarskynlik in brandstofsekerheid lê, eerder as in laer petrolpryse.

Volgens Swart vervaardig Suid-Afrika tans net sowat 39% van die brandstof wat die land benodig plaaslik, en dié syfer sluit Sasol se produksie in. Sonder Sasol se bydrae daal die plaaslike aandeel volgens haar tot ongeveer 14%.

Dit is ’n groot terugslag teenoor 2019, toe Suid-Afrika nog sowat 78% van sy eie brandstofbehoefte plaaslik vervaardig het.

Swart sê die afname hou verband met die stilstand of sluiting van verskeie raffinaderye. Sy het onder meer na PetroSA se gas-tot-vloeistof-aanleg in Mosselbaai verwys, wat sedert 2020 grootliks onaktief is weens ’n tekort aan plaaslike gasvoer.

Een van die grootste voorstelle wat nou oorweeg word, is die herontwikkeling en uitbreiding van die voormalige Sapref-raffinadery in Durban. Die aanleg se kapasiteit kan volgens die voorstel van ongeveer 180 000 vate per dag tot 400 000 verhoog word, en later moontlik tot 650 000 vate per dag.

Swart skat dat so ’n projek waarskynlik tussen vyf en tien jaar kan neem om te voltooi.

Sy sê groter plaaslike raffinaderykapasiteit sal ook nie noodwendig beteken dat Suid-Afrikaners minder vir petrol betaal nie. Die rede is dat brandstof internasionaal verhandel word en plaaslike pryse grootliks volgens invoerpariteit bepaal word.

Toe sy gevra is of Suid-Afrikaners vandag minder sou betaal het indien die land nie soveel raffinaderykapasiteit verloor het nie, was haar antwoord eenvoudig: nee. Waar groter plaaslike produksie wel ’n verskil kan maak, is in die land se vermoë om internasionale toevoeronderbrekings beter te hanteer.

Volgens Swart sal meer plaaslike kapasiteit Suid-Afrika meer keuses en groter onderhandelingsruimte gee wanneer internasionale brandstofvoorrade onder druk kom.

Die voorgestelde belegging kan dus veral Suid-Afrika se brandstofsekerheid versterk.