Wêreldmarkte het Donderdag onder druk gekom nadat oliepryse skerp gestyg en aandele gedaal het, te midde van hernude spanning oor die voortgesette konflik tussen die VSA, Israel en Iran.
Die onrus volg nadat die Amerikaanse president Donald Trump weer beklemtoon het dat Amerikaanse magte Iran vir nog twee tot drie weke sal teiken, sonder om ’n duidelike oplossing te bied vir die heropening van die strategiese Straat van Hormuz – ’n sleutelroete vir wêreldwye energievoorsiening.
Beleggers was nie beïndruk met Trump se eerste nasionale toespraak sedert die uitbreek van die oorlog nie. In die toespraak het hy herhaal dat lande wat afhanklik is van die seestraat self moet optree om dit te heropen.
Trump het min nuwe besonderhede verskaf en bloot herhaal dat Iran “terug na die Steentydperk” geneem sal word, terwyl hy ook gesê het dat Amerikaanse magte hul militêre doelwitte binnekort sal bereik.
Die gebrek aan duidelike rigting het markte onrustig gelaat. Brent-ruolie het met byna 7% gestyg tot meer as $108 per vat, terwyl West Texas Intermediate ook met meer as 6% opgeskiet het.
Terselfdertyd het aandelemarkte wêreldwyd gedaal. Groot finansiële sentrums soos Tokio, Hongkong, Sjanghai, Mumbai en Londen het verliese getoon, terwyl Suid-Afrika se JSE All Share-indeks met meer as 2% teruggesak het. Mynmaatskappye soos Implats, Pan African Resources en Harmony het beduidende verliese gely, terwyl Sasol wel ’n styging van byna 5% aangeteken het.
Ontleders meen markte reageer op die toenemende onsekerheid. Volgens Stephen Innes van SPI Asset Management dui die huidige situasie op “onafgehandelde sake”, wat markonbestendigheid aanwakker.
Die voortdurende konflik het reeds ’n groot impak op wêreldhandel en energievoorsiening. Die Straat van Hormuz, waardeur sowat ’n vyfde van die wêreld se olie normaalweg vervoer word, bly grootliks gesluit, wat druk op pryse plaas.
Iran het aangedui dat die seestraat gesluit sal bly vir sy vyande, terwyl Trump heropening daarvan as ’n voorwaarde vir ’n wapenstilstand gestel het.
Intussen berei Brittanje voor om ’n vergadering van sowat 35 lande te lei om moontlike oplossings te bespreek. Die fokus sal wees op diplomatieke en politieke maatreëls om veilige seevaart te herstel en die vloei van noodsaaklike goedere te hervat.
Die wêreldekonomiese impak van die konflik begin al hoe duideliker word. Die Wêreldbank het gewaarsku dat die krisis ernstige gevolge vir inflasie, werkgeleenthede en voedselsekerheid kan hê.
Verskeie regerings en maatskappye het reeds begin reageer. Lugrederye verhoog brandstoftoeslae, en sommige lande oorweeg noodmaatreëls om hul ekonomieë te stabiliseer.
In Suid-Korea het president Lee Jae Myung ’n bykomende begroting van $17,2 miljard voorgestel om die impak van die krisis te versag, en gewaarsku dat die ekonomie tans op ’n “oorlogsbasis” funksioneer.
Kenners meen dat die markte waarskynlik vir eers onstabiel sal bly, aangesien die verloop van die konflik en die moontlikheid van ’n diplomatieke oplossing steeds onseker is.
