Onder kruisverhoor deur EFF-leier Julius Malema en ander MP’s, het Mkhwanazi die Julie 2021-onrus as ‘n voorbeeld van sistemiese korrupsie en hoëvlak versuim ontleed, met beskuldigings wat direk na President Cyril Ramaphosa en voormalige ministers wys.
Mkhwanazi het herhaal dat hy onmiddellik ‘n noodtoestand bepleit het om die plundery en geweld te stop, insluitend die afskakeling van sosiale media soos Twitter en WhatsApp. “As dit gebeur het, sou ons nie die verwoesting gesien het nie,” het hy gesê.
Sy versoek is egter deur sekuriteitskluster-ministers geïgnoreer, wat later wetstoepassing die skuld gegee het. Nog erger, het hy voormalige Verdedigingsminister Nosiviwe Mapisa-Nqakula beskuldig van leuens op nasionale TV oor die ontplooiing van die SANDF na KZN. Soldate het geen diesel gehad nie en moes op private skenkers staatmaak, wat die polisie se 18 000 lede – vir 11 miljoen inwoners – alleen gelaat het.
Die kern van Mkhwanazi se beskuldigings lê in die korrupsie wat die onrus vererger het. Hy het ‘n onbevoegde SAPS-ontplooiing na Richards Bay Minerals (RBM) blootgelê, ondanks moorde daar, terwyl geplunderde besighede elders onbeskerm gelaat is. “Dit was beïnvloed deur hoëvlak kontakte,” het hy gesê, met implikasies vir Ramaphosa se rol in die verskuiwing van prioriteite na nasionale infrastruktuur. Hierdie besluite, volgens hom, was deel van breër patrone: dwelmkartelle wat hawens beheer, politieke besef van sekuriteitskwessies, en ministers wat versoeke as “gek” afgemaak het.
Mkhwanazi se getuienis het die komitee, onder voorsitterskap van ANC-MP Soviet Lekganyane, in rep en roer gebring. Dit beklemtoon hoe korrupsie nie net die 2021-onrus se 354 dood en miljarde rande se skade veroorsaak het nie, maar ook voortdurende bedreigings vir nasionale veiligheid skep. Die verhoor gaan môre aan met Nasionale Polisie-kommissaris Fannie Masemola se verskyning. Kritici soos Malema het Mkhwanazi se openhartigheid as ‘n seldsame glimp van waarheid in ‘n stelsel van bedrog beskryf, terwyl ANC-lede dit as oordrywing afgemaak het.
Hierdie ontbloting kon nie op ‘n beter tydstip kom nie, met aanstaande verkiesings wat politieke spanning verhoog.
Of Mkhwanazi se beskuldigings tot werklike hervormingssal lei, bly onseker, maar dit het die gordyn oopgetrek op ‘n web van korrupsie wat Suid-Afrika se veiligheid ondermyn.
