Zimbabwe het reeds vergoeding ter waarde van meer as $500 miljoen, sowat R8,5 miljard, aan voormalige wit kommersiële boere betaal of uitgereik vir grond wat tydens die land se omstrede grondhervormingsprogram onteien is.
Adjunkminister van Finansies Kudakwashe Mnangagwa sê vergoeding van sowat $508,8 miljoen is reeds deur middel van dollar-gedenomineerde staatseffekte uitgereik, terwyl nog $12,6 miljoen in kontant betaal is. Dit bring die totale vergoeding wat tot dusver uitgereik of betaal is op sowat $521 miljoen te staan.
Die betalings vorm deel van ’n groter ooreenkoms van $3,5 miljard wat die Zimbabwiese regering in 2020 met voormalige kommersiële boere bereik het.
Dié ooreenkoms het betrekking op vergoeding vir verbeterings wat op die grond aangebring is, eerder as op die grond self. Die regering het later die betalingstruktuur aangepas om dollar-gedenomineerde effekte in te sluit.
Die geskil dateer uit 2000, toe die regering van die destydse president Robert Mugabe sy grondhervormingsprogram versnel het. Duisende plase wat hoofsaaklik deur wit kommersiële boere besit is, is beset of onteien en aan swart Zimbabweërs herverdeel.
Die regering het aangevoer dat die program nodig was om ongelyke grondbesit wat uit die koloniale era bekom is, reg te stel. Die proses het egter ook met ernstige ekonomiese ontwrigting en ’n skerp afname in landbouproduksie gepaardgegaan.
Die vergoedingskwessie bly belangrik omdat Zimbabwe probeer om sy skuldprobleme op te los en sy verhouding met internasionale finansiële instellings en krediteure te herstel.
Die Internasionale Monetêre Fonds het in sy jongste beoordeling van Zimbabwe aangedui dat grondbesithervorming, vergoeding aan voormalige plaaseienaars en die afhandeling van sake wat met beleggingsbeskerming verband hou, deel vorm van die land se pogings om agterstallige skuld uit die weg te ruim en weer toegang tot internasionale finansiering te kry.
Zimbabwe se ekonomie het intussen aansienlik verander sedert die grootskaalse grondbesettings begin het.
Landbou, en veral tabak, bly belangrike bronne van uitvoerverdienste en werk, maar die land is vandag ook sterk afhanklik van mynbou en minerale uitvoere soos goud en platinumgroepmetale.
Zimbabwe het ook stappe gedoen om sake rakende plase wat onder bilaterale beleggingsbeskermingsooreenkomste val, af te handel.
Vir president Emmerson Mnangagwa se regering vorm die vergoeding aan voormalige boere deel van ’n groter poging om beleggersvertroue te herstel en die land se ekonomiese geloofwaardigheid te verbeter.
