GENÈVE – Die Verenigde Nasies se Internasionale Maritieme Organisasie (IMO) het sy beplande ontruiming van meer as 11 000 seevaarders wat in die Straat van Hormuz vasgekeer is, tydelik opgeskort nadat ‘n vragskip in die strategiese waterweg aangeval is.
Die hoof van die IMO, Arsenio Dominguez, het gesê verskeie skepe is reeds ontruim, maar die organisasie wil eers seker maak dat die nodige veiligheidswaarborge steeds bestaan voordat die grootskaalse operasie hervat word.
Die Britse maritieme veiligheidsagentskap UKMTO het Donderdag berig dat ‘n vragskip sowat 7,5 seemyl suidoos van Oman se hawe Dahit deur ‘n “onbekende projektiel” getref is. Geen beserings is aangemeld nie.
Volgens die maritieme risikobestuursfirma Vanguard het die Singaporese vragskip Ever Lovely sy vaart deur die Straat van Hormuz voortgesit ondanks die aanval, en geen noodhulp was nodig nie.
Amerikaanse amptenare het volgens Amerikaanse mediaberigte gesê Iran was verantwoordelik vir die aanval. Intussen het die Persiese Golf Straatowerheid (PGSA), wat deur Iran ingestel is om die waterweg te bestuur, gewaarsku dat skepe wat buite die aangewese vaarroetes reis, nie veilige deurgang gewaarborg kan word nie.
Die PGSA het op die sosialemediaplatform X geskryf:
“Any consequences arising from the use of unauthorised routes shall be the responsibility of the vessel’s owner, operator and master.”
Honderde skepe en duisende seevaarders sit sedert Februarie in die Persiese Golf vas weens die oorlog tussen die Verenigde State, Israel en Iran.
Die IMO het eers Dinsdag aangekondig dat die grootskaalse ontruimingsoperasie sou begin nadat die Straat van Hormuz weer oopgestel is. Dominguez het destyds gesê die operasie geskied met die samewerking van Iran, Oman, die Verenigde State, ander kuslande in die streek en rolspelers in die internasionale skeepsvaartbedryf.
Ná Donderdag se aanval het Dominguez egter bevestig dat die Ever Lovely nie deel van die IMO se ontruimingsprogram was nie.
“I have always reiterated that the safety of the seafarers remains paramount. Therefore, to ensure a coordinated approach and navigational safety, the evacuation plan will be paused until further clarity is obtained.”
Volgens die skeepsopsporingsdiens MarineTraffic het die Ever Lovely Donderdagoggend die Straat van Hormuz via die suidelike vaarroete binnegegaan en die oostelike uitgang later dieselfde middag veilig bereik.
Spanning oor deurgangsfooie
Die jongste voorval volg ondanks ‘n ooreenkoms wat die Verenigde State en Iran verlede week bereik het om vyandelikhede te beëindig. Die 14-punt-ooreenkoms bepaal onder meer dat Iran sy “beste pogings” sal aanwend om vir 60 dae veilige deurgang vir handelskepe te verseker sonder enige heffings.
Teheran het egter herhaaldelik aangedui dat hy steeds sogenaamde maritieme diensfooie vir skepe wat deur die Straat van Hormuz vaar, wil hef.
Die Verenigde State is sterk gekant teen dié plan. Die Amerikaanse minister van Buitelandse Sake, Marco Rubio, het Dinsdag beklemtoon dat geen land tolgeld op die Straat van Hormuz mag hef nie omdat dit ‘n internasionale waterweg is.
Rubio besoek tans Bahrein as deel van ‘n toer deur die Golfstreek om die ooreenkoms met Iran met streekvennote te bespreek.
Sedert die Verenigde State en Iran op 17 Junie ‘n memorandum van verstandhouding onderteken het wat voorsiening maak vir 60 dae se onderhandelinge oor Iran se kernprogram en ander stappe om die konflik te beëindig, het oliepryse weer begin daal.
Die olieprys het Donderdag kortstondig tot onder 72,48 Amerikaanse dollar per vat gedaal – dieselfde vlak as voor die uitbreek van die jongste konflik – voordat dit later weer tot ongeveer 73,23 dollar per vat gestyg het.