Die Internasionale Energie-agentskap (IEA) waarsku dat wêreldwye olieverbruik in 2026 vir die eerste keer sedert die Covid-19-pandemie kan afneem, nadat die konflik tussen die Verenigde State en Iran olie-uitvoere deur die Straat van Hormuz ernstig ontwrig het.
Volgens die IEA se jongste oliemarkverslag sal wêreldwye olievraag na verwagting met 1 miljoen vate per dag op ‘n jaargrondslag daal. Dit sal die eerste jaarlikse afname sedert 2020 wees.
Die agentskap skryf die verwagte afname hoofsaaklik toe aan die ontwrigting van olie-uitvoere deur die Straat van Hormuz, ‘n belangrike seestraat waardeur ‘n groot deel van die wêreld se olie- en gasverskepings beweeg.
Hoewel sommige uitvoere weer begin herstel het, waarsku die IEA dat die vooruitsigte steeds uiters onseker bly.
Die agentskap se vooruitskatting berus op die aanname dat ‘n skietstilstand gehandhaaf sal word en dat skeepvaart deur die Straat van Hormuz geleidelik sal normaliseer. Die jongste hernude vyandelikhede tussen die Verenigde State en Iran plaas dié verwagting egter onder druk.
Volgens die IEA sal die wêreldoliemark waarskynlik teen die einde van die jaar weer ‘n ooraanbod toon, maar slegs indien olietenkers weer vryelik deur die Straat van Hormuz kan vaar sodat olieprodusente hul produksie kan hervat en raffinaderye hul uitvoere kan herstel.
“Die hernude uitruiling van aanvalle in die Golf hierdie week beklemtoon die risiko’s indien ‘n blywende vredesooreenkoms nie bereik word nie. Só ‘n ooreenkoms is noodsaaklik vir die normalisering van die oliemark,” het die IEA gesê.
Toril Bosoni, hoof van die IEA se afdeling vir olie en markte, sê die herstel sal waarskynlik nie vinnig of reglynig verloop nie.
“Ons verwag steeds ‘n baie onsekere en onstabiele situasie in die streek. Tog behoort groter produksie deur ander olieproduserende lande, tesame met swakker vraag as wat voor die oorlog verwag is, uiteindelik weer tot ‘n ooraanbod teen die einde van die jaar en in 2026 te lei,” het sy gesê.
Volgens Bosoni sal so ‘n ontwikkeling lande die geleentheid gee om hul strategiese olievoorrade weer aan te vul.
Die jongste spanning volg nadat die Amerikaanse president, Donald Trump, vroeër verklaar het dat die skietstilstand met Iran “verby” is, terwyl Washington terselfdertyd aangedui het dat tegniese gesprekke met Teheran steeds beplan word in ‘n poging om die konflik te beëindig.
Oliepryse het intussen skerp gestyg namate die spanning tussen die Verenigde State en Iran toegeneem het. Brent-ruolie het tot ongeveer $79,59 per vat gestyg, terwyl West Texas Intermediate (WTI) teen ongeveer $74,85 per vat verhandel het. Ontleders waarsku dat verdere ontwrigting van skeepvaart deur die Straat van Hormuz die oliemark verder onder druk kan plaas.
