Regskenners waarsku dat Suid-Afrika se nuwe regulasies teen ongevraagde bemarkingsoproepe moontlik min invloed sal hê op strooipos-oproepe wat van buite Suid-Afrika afkomstig is.
Die Minister van Handel, Nywerheid en Mededinging, Parks Tau, het in April 2026 nuwe regulasies ingevolge wysigings aan die Wet op Verbruikersbeskerming gepubliseer om die probleem van ongevraagde direkte bemarkingsoproepe aan te spreek.
Die regulasies stel ‘n voorkomende blokkeerregister in waarop verbruikers ‘n “pre-emptive block” kan registreer om te verhoed dat direkte bemarkers hulle elektronies kontak. Direkte bemarkers moet op die departement se “opt-out”-register geregistreer wees, die register gebruik om hul bemarkingslyste daarteen na te gaan en die geregistreerde blokke eerbiedig. Hulle moet ook aan verskeie vereistes voldoen, waaronder dat hul naam, e-posadres en kontaknommer duidelik aan verbruikers bekend gemaak word.
Regskenners van Cliffe Dekker Hofmeyr, Kgatlhiso Mofokeng en Tim Fletcher, sê egter ondervinding in ander lande toon dat sogenaamde “moenie-bel-my”-registers hoofsaaklik wettige plaaslike telebemarking beperk, terwyl baie strooipos-oproepe van buite Suid-Afrika afkomstig is.
Volgens hulle is buitelandse ondernemings nie verplig om aan Suid-Afrikaanse regulasies te voldoen nie. Hulle wys ook daarop dat dit onduidelik is of netwerkvlak-maatreëls ingestel is om bemarkers op te spoor wat die reëls oortree.
“Dit is duidelik ‘n stap in die regte rigting, maar die uiteindelike vraag is of dit gaan werk en of ons bloot verkeersligte kry sonder enige polisiëring,” het hulle gesê.
Die regulasies bepaal ook dat direkte bemarkers registrasie- en hernuwingsfooie moet betaal. Die aanvanklike registrasiefooi beloop R2 574 in 2026 en sal jaarliks verhoog tot R2 980 teen 2029. Die hernuwingsfooi is R1 931 in 2026 en sal teen 2029 tot R2 235 styg. Bemarkers sal ook moet betaal om hul databasisse teen die blokkeerregister na te gaan.
POPIA-reëls geld steeds
Die nuwe regulasies kom bo en behalwe die gewysigde regulasies ingevolge die Wet op die Beskerming van Persoonlike Inligting (POPIA), wat reeds op 17 April 2025 in werking getree het.
Dié regulasies vereis onder meer dat ondernemings die uitdruklike toestemming van persone wat nie bestaande kliënte is nie, moet verkry voordat hulle vir bemarkingsdoeleindes gekontak word. Toestemming moet deur ‘n positiewe handeling gegee word en kan nie afgelei word bloot omdat iemand die geleentheid gebied is om “opt-out” te kies nie.
Regskenners van Bowmans, Nadine Mather en Pascale Towers, sê ondernemings moet ook opnames van sodanige toestemming bewaar en dit op versoek beskikbaar kan stel.
Hoewel die nuwe regulasies verbruikers groter beskerming behoort te bied, meen kenners die werklike toets sal wees of die reëls doeltreffend toegepas kan word teen strooipos-oproepe wat van buite Suid-Afrika afkomstig is.
