’n Kaapse 11-jarige skaakspeler en sy afrigter het vanjaar albei nasionale titels verower – ’n merkwaardige mentor-leerling-verhaal.
Mason Jesse Stern, bekend as “MJ”, het vanjaar die o.12-afdeling van die Suid-Afrikaanse Geslote Junior Skaakkampioenskap (SAJCC) gewen, nadat hy reeds verlede jaar die o.10-titel ingepalm het.
Terselfdertyd het sy afrigter, die Vroue-Internasionale Meester Anzel Laubscher, die Suid-Afrikaanse Geslote Vroue Skaakkampioenskap gewen. Dit plaas beide afrigter en leerling bo-aan hul onderskeie afdelings.
“Ek het begin skaak speel toe ek so vyf of ses jaar oud was. Ek onthou ons was op ’n wildsplaas saam met my ouers en ek het ’n skaakbord met ’n ontbrekende stuk gesien. Ek het my pa gevra hoe dit werk, en hy het my begin leer. Die volgende dag wou ek weer gaan speel,” het Mason gesê.
Mason, ’n graad 5-leerder aan die Herzlia Weizmann Laerskool, het sy eerste toernooi in Februarie 2022 gespeel.
“Ek het 3,5 uit 5 in my eerste toernooi behaal. Dit was ’n blitstoernooi,” het hy gesê.
“Ek was vroeër ’n baie vinnige speler. Nou speel ek stadiger omdat ek meer dink. Ek geniet dit om my brein te gebruik en hou daarvan om berekeninge te doen.”
Hy skryf sy vroeë ontwikkeling grootliks toe aan sy afrigter.
“My afrigter het my van die begin af gehelp – met notasie, handskrif en om die spel te verstaan,” het Mason gesê.
Laubscher, wat Suid-Afrika al dekades lank internasionaal verteenwoordig, sê die afrigting van jong spelers verg deeglike voorbereiding.
“Ek kan nie sommer enigiets aanbied nie. Ek moet goed voorberei vir Mason. Hy speel diep openingslyne, dus moet ek dit noukeurig bestudeer om hom behoorlik te kan lei,” het sy gesê.
Mason het die eerste keer in 2024 aan die SAJCC deelgeneem en die volgende jaar met ’n duidelike doel teruggekeer.
“Ek het in 2025 teruggekom vir ’n tweede kans – en ek het gewen,” het hy trots gesê.
Sy jongste toernooi het egter nie ideaal begin nie.
“By die SAJCC het ek nie goed begin nie. Ek het een oorwinning en twee gelykopuitslae gehad, maar daarna sterk teruggekom. Ek het uiteindelik ses oorwinnings en drie gelykopuitslae oor nege rondes behaal,” het hy verduidelik.
Laubscher meen sy prestasie getuig van dissipline en karakter.
“Hy is baie toegewyd vir sy ouderdom. Soos enige kind het hy soms aanmoediging nodig, maar hy sit die werk in,” het sy gesê.
Sy het ook sy gedrag buite die skaakbord uitgelig, veral sy sportmanskap.
“Hy het besondere sportmanskap getoon deur die spelers wat tweede en derde geëindig het, eers geluk te wens voordat hy self op die podium gestap het. Dit is wat dit beteken om ’n ware heer in skaak te wees.”
’n Loopbaan wat tot in die 1990’s terugstrek
Laubscher se eie loopbaan dateer uit Suid-Afrika se vroeë terugkeer na internasionale skaak.
“In 1998 is Suid-Afrika se eerste vrouespan vir die Skaakolimpiade gekies, en ek was deel daarvan. Ek is die enigste speler van daardie span wat nog aktief is,” het sy gesê.
Sy neem steeds op die hoogste vlak deel en sal vanjaar weer die land verteenwoordig.
“Die Olimpiade is soos die Olimpiese Spele van skaak,” het sy gesê.
Benewens haar deelname, het Laubscher ook ’n loopbaan in afrigting en onderwys opgebou.
“Ek is al sedert ek die skool verlaat het ’n afrigter. Ek is ’n onderwyser in my hart,” het sy gesê.
Sy werk tans saam met FIDE (die Internasionale Skaakfederasie) om onderwysers wêreldwyd op te lei om skaak as ’n ontwikkelingsinstrument te gebruik.
Volgens haar strek die waarde van skaak verder as net uitslae.
“Medaljes is goed, maar dit kom en gaan. Wat werklik saak maak, is die lewensvaardighede en waardes wat ontwikkel word.”
Vir Mason is internasionale deelname reeds bekend terrein.
“My eerste internasionale toernooi was die Wêreld Kadette in Egipte in 2023,” het hy gesê. “In 2025 het ek aan die Afrika-jeugkampioenskap, die Statebondspele in Maleisië, die Wêreldkampioenskap in Kazakstan en die SAJCC deelgeneem.”
Hy sal Suid-Afrika weer by die komende Afrika-jeugskaakkampioenskap verteenwoordig.
“Ek voel redelik selfversekerd, maar ek weet dit gaan moeiliker wees in ’n ouer ouderdomsgroep,” het hy gesê.
Benewens skaak het Mason ook ’n kreatiewe kant.
Sy ma, Cezanne Stern, sê hy het modelwerk gedoen wat tot ’n onverwagte geleentheid gelei het toe ’n vervaardiger in Los Angeles een van sy foto’s raakgesien en hom vir ’n Netflix-produksie genooi het.
“Hy het nie hoef te weet hoe om toneel te speel nie – hulle het hom gevra om die jonger weergawe van ’n reeksmoordenaar uit te beeld,” het sy gesê.
Mason het in The Conversation with a Killer: The Son of Sam Tapes verskyn, wat oor twee maande in Suid-Afrika verfilm is.
“Hy het uitstekend gevaar. Dit was ’n wonderlike ervaring,” het sy gesê.
