Die minister van Kommunikasie en Digitale Tegnologieë, Solly Malatsi, het die afgelope week ’n sterk beroep op die regering gedoen om internetkonnektiwiteit as ’n basiese reg in Suid-Afrika te vestig. Volgens hom is toegang tot die internet nie meer ’n luukse nie, maar ’n noodsaaklikheid vir ekonomiese deelname, werksoek, onderrig en selfs toegang tot staatsdienste.

Malatsi beklemtoon dat die gebrek aan konnektiwiteit mense aktief uitsluit van ekonomiese geleenthede en die land se groei kniehalter. Hy wys daarop dat bekostigbare toegang tot die internet net so belangrik is soos elektrisiteit en water. Programmes soos SA Connect word tans gebruik om infrastruktuur te verbeter, en daar word ook gekyk na laer belasting op goedkoop toestelle om meer mense aanlyn te bring.

Die minister se woorde kom te midde van ’n wyer beleidsverskuiwing. Sy departement het onlangs nuwe riglyne oor swart ekonomiese bemagtiging voorgelê wat multinasionale maatskappye in die IKT-sektor ’n mate van buigsaamheid gee om transformasieverpligtinge na te kom. Malatsi beklemtoon egter dat transformasie “nie onderhandelbaar” is nie.

Wat egter die ironie van die minister se stelling blootlê, is dat die wêreld se bekendste satelliet-internetdiens, Starlink, steeds nie in Suid-Afrika toegelaat word nie. Hoewel Malatsi self vroeër onderhoude met die maatskappy gevoer het en erken het dat satelliet-konnektiwiteit veral plattelandse gebiede kan help, is die diens steeds geblokkeer omdat Starlink nie aan plaaslike bemagtigingswetgewing voldoen nie.

Terwyl Starlink suksesvol toegang bring aan afgeleë gebiede in talle Afrika-lande, moet Suid-Afrikaanse plattelandse gemeenskappe steeds staatmaak op beperkte of duur plaaslike opsies. Dit plaas die minister se beroep dat “internet ’n basiese reg is” in ’n ongemaklike lig: aan die een kant word konnektiwiteit as noodsaaklik erken, maar aan die ander kant word ’n praktiese oplossing buite gehou.

Kenners meen dit wys hoe ingewikkeld die balans tussen ekonomiese transformasie, belegging en tegnologiese vooruitgang is. Vir nou bly die ideaal van universele toegang ’n belofte – een wat moontlik vinniger bereik kon word as meer buigsaamheid in beleid bestaan het.