Elke jaar strand honderde skilpaaie oor ’n tydperk van vyf maande langs die Wes-Kaapse kuslyn. ’n Netwerk van sowat 2 000 mense help egter om bedreigde spesies te red en na veiligheid by die Twee Oseane-akwarium in Kaapstad te vervoer.
Talitha Noble, hoof van die akwarium se skilpadbewaringsentrum, sê die strandingsseisoen vind jaarliks tussen Maart en Julie plaas. Dit volg nadat wyfie karetskildpaaie en leerskilpaaie hul eiers tussen Oktober en Desember in Maputaland lê.
Wanneer die kleintjies tussen Januarie en Maart uitbroei, beweeg hulle see toe waar hulle by die warm, vinnige Agulhasstroom aansluit.
Jong skilpaaie wat suidwaarts dryf, staar groot uitdagings in die gesig wanneer die stroom vertraag en met die koue Benguelastroom langs die suidelike kus in wisselwerking tree. Hierdie dinamiese omgewing stel die skilpaaie bloot aan koue kuswaters, met temperature wat drasties van 25°C tot 11°C daal – iets wat veral skadelik is vir reptiele wat van eksterne temperature afhanklik is.
Die skilpaaie sluk ook dikwels plastiek in, word beseer en ervaar koueskok.
Seisoenale winterstorms en sterk aanlandige winde vererger die situasie verder deur die verswakte skilpaaie strand toe te dryf, veral in baaie langs die kus, soos dié naby Hermanus. Hierdie voorspelbare verskynsel kom jaarliks tussen Maart en Julie voor, met spesifieke weer- en oseaantoestande wat die tydsberekening en ligging van die strandings bepaal.
Twee jaar gelede het stormweer veroorsaak dat 600 skilpaaie gestrand het, sê Noble, maar in die meeste jare spoel tussen 100 en 150 jong skilpaaie op ons strande uit. Hierdie maand het die akwarium reeds die eerste twee kleintjies ontvang.
Die reddingsoperasies is slegs moontlik danksy ’n netwerk van toegewyde mense wat strek van Lambertsbaai tot Gqeberha, sê Noble.
“In die Wes-Kaap is byna elke kilometer strand gedek deur mense in ons netwerk. Daar is meer as 2 000 mense, en hulle woon almal in dié gebiede. Dit is mense wat hul honde op die strand stap of gereeld op die N2 ry. Dit beteken dat wanneer ’n skilpad strand, iemand wat weet wat om te doen dit sal vind,” sê sy.
Noble voeg by dat hierdie kennis noodsaaklik is om die kleintjies te red. Enigiemand wat ’n gestrande skilpad vind, moet die skilpadreddingslyn by 083 300 1663 skakel, eerder as om dit self terug see toe te neem.
“Dit is ’n hele gemeenskap wat saamwerk om die klein skilpad by ons fasiliteit uit te kry. Dit is iets besonders om deel van te wees,” sê sy.
Die reddingskoördineerder, Tracy Whitehead, het byna ’n dekade gelede begin om gestrande skilpaaie te red. Vandag help sy om die netwerk van mense te bestuur wat na skilpaaie soek en hulle na die akwarium vervoer.
“Ons het besef dat as ons nie hierdie gestrande skilpaaie opspoor nie, ons hulle nie kan help nie – veral omdat die Wes-Kaap se kuslyn so uitgestrek is, om nie eers van die Oos-Kaap te praat nie. Daarom het ons begin om mense op strategiese plekke langs die kus te betrek,” sê sy.
“Dit het net gegroei en gegroei. Ek is verstom oor die reaksie van die publiek.”
Whitehead sê deel van die netwerk se werk is om see- en weerstoestande te monitor en inwoners te waarsku oor toestande wat strandings kan veroorsaak.
“Mense is bereid om in alle weersomstandighede uit te gaan – selfs in stortreën of stormwind – en die strande en rotse te deursoek vir skilpaaie,” sê sy.
“Die tweede deel van die netwerk is om die skilpaaie te vervoer. Ons kan ’n skilpad op die strand vind, maar dit moet steeds by die hospitaal in Kaapstad uitkom.”
Elke redding bly vir Whitehead besonders – van ’n 20 g-kleintjie tot ’n 70 kg-volwassene – en sy hou rekord van elke redding en die vrywilligers wat gehelp het. As sy nie self betrokke is nie, help sy telefonies deur vrywilligers te adviseer oor wat om te doen.
“Ons het al baie hartseer gevalle gehad waar skilpaaie reeds dood was nadat hulle uitgespoel het of in vislyn verstrengel was. Maar ons het ook ongelooflike reddings gesien waar iemand ’n skilpad oor ontoeganklike strandgebiede gedra het,” sê sy.
Volgens Whitehead hou die resultate van hul werk haar en ander vrywilligers gemotiveerd.
“Wanneer ons skilpaaie wat ons gedink het sou vrek, terug in die see sit en hulle is gesond en lewendig, gee dit jou die energie om aan te hou.”
Daar is sewe spesies seeskilpaaie in die wêreld, en almal word met uitwissing bedreig. Die grootste bedreigings is mensgemaakte faktore soos plastiekbesoedeling en verlore visgereedskap.
Skilpaaie bring hul hele lewe in die oop see deur, en slegs een of twee uit elke 1 000 kleintjies bereik volwassenheid. In hul jong stadium word hulle aan groot natuurlike gevare blootgestel.
Wanneer hulle egter volwassenheid bereik, het hulle min natuurlike vyande en kan hulle vir dekades voortplant. Tog word hul getalle deur menslike aktiwiteit ernstig bedreig.
“Ons missie is om elke gestrande skilpad in die Wes-Kaap te red en hulle terug te sit in die see waar hulle hoort.”
