Dit blyk uit ’n studie deur die Universiteit van Kaapstad (UK), wat die stand van die tabakbedryf ondersoek het.
Die navorsingsverslag toon dat die onwettige mark ’n ernstige bedreiging vir sowel openbare gesondheid as staatsinkomste uit belasting inhou.
Die UK se navorsingseenheid oor die ekonomie van belasbare produkte het bevind dat byna 60% van alle sigarette wat in 2021 verkoop is, waarskynlik onbelas en dus onwettig was.
Volgens die studie het die onwettige handel reeds vóór die COVID-19-verbod op sigaretverkope begin toeneem, en sedertdien byna verdubbel. Daar is min tekens dat die wettige mark herstel het.
’n Professor aan die UK se Skool vir Ekonomie, Corné van Walbeek, sê die bedryf het oor tyd ingrypend verander.
“Ons beste skatting is dat dit rondom 60% van die mark uitmaak, en dit is uiters kommerwekkend. Baie mense glo dat die verkoopverbod van 2020 die begin van die probleem was, maar dit is nie die geval nie,” het hy gesê.
Navorsers doen ’n dringende beroep op die regering om die land se tabakvoorsieningsketting te beveilig.
Van Walbeek het verder verduidelik dat onwettige sigarette reeds sedert 2010 deur informele verkooppunte, soos spaza-winkels, versprei word.
“Veral gedurende die jare van staatskaping en die probleme by die Suid-Afrikaanse Inkomstediens het dit toegeneem. Teen 2018 het dit sowat 30% van die mark uitgemaak, maar die verkoopverbod van 2020 het die groei van die onwettige mark aansienlik versnel,” het hy bygevoeg.
