Minstens 165 mense is dood en meer as 1 000 word vermis nadat ’n enorme gedeelte van ’n gletser Woensdag in die Himalajas losgebreek en verwoestende kitsvloede in die grensgebied tussen Nepal en Tibet veroorsaak het. Die dodetal sal na verwagting verder styg.
Die ramp het omstreeks 08:37 plaasgevind toe ’n enorme gedeelte van ’n gletser in Nepal se Langtang Nasionale Park losgebreek en op die valleibodem neergestort het. Die gebied is sowat 60 km noord van Kathmandu, naby die bergagtige grens tussen Nepal en Tibet.
Die storting het ’n geweldige massa water, modder, rotse en ys deur die valleie laat stroom. Die vloedwater het deur die Lhende Khola-, Bhote Koshi- en Trishuli-riviere afgespoed en nedersettings, paaie en ander infrastruktuur uit sy pad gevee.
Volgens amptenare word 826 mense in Nepal vermis, waaronder 579 toeriste uit sowat twee dosyn lande. Onder hulle is besoekers uit Indië, die Verenigde State, Australië, Brittanje en Kanada.
Chinese staatsmedia het berig dat 558 mense in Tibet se Gyirong-distrik vermis word.
Dit was egter nie onmiddellik duidelik of dié syfers heeltemal afsonderlik is en of sommige vermiste persone moontlik in albei tellings ingesluit is nie. Die twee syfers kan dus nie sonder meer bymekaar getel word om ’n totale getal vermistes te bepaal nie.
Nepal se ministerie van toerisme het gesê honderde mense was vermoedelik in Rasuwa, een van die gebiede wat die ergste getref is, op staproetes.
Onder die vermistes is 133 toeriste uit Indië en die Indiese diaspora wat op ’n pelgrimstog na die berg Kailash in Tibet was. Die berg is ’n heilige plek vir Hindoes.
Die krag van die gletserstorting was só groot dat die skudding aanvanklik as ’n aardbewing met ’n magnitude van 4,4 aangemeld is.
Die Amerikaanse Geologiese Opname het later bepaal dat die skudding deur die ineenstorting van rots en ys veroorsaak is en ’n magnitude van 5,2 geregistreer het. Dit was dus nie ’n gewone tektoniese aardbewing nie.
Die gevolglike kitsvloede het teen hoë snelheid na dorpe in die noorde van Nepal gestroom, waaronder gebiede wat gewild is onder bergklimmers, toeriste en pelgrims.
By die Gyirong-grenspos tussen Nepal en Tibet het beeldmateriaal mense gewys wat vir hul lewens vlug terwyl ’n massa water en puin geboue vernietig en rye busse meegesleur het.
In Nepal is huise en paaie binne sekondes weggespoel.
Oorlewendes het vertel hoe vinnig die ramp hulle oorval het.
Keshav Prasad Baral (68) het gesê hy het ’n enorme massa modder reguit na hom sien aankom. Namate dit nader gekom het, het dit volgens hom al hoe hoër gestyg.
Toe die modder sy huis binnestroom, het hy sy vrou se hand probeer gryp en haar na die terras probeer neem, maar sy is meegesleur.
Baral is vier of vyf uur later per helikopter gered en in ’n hospitaal behandel. Sy vrou was steeds vermis.
Die Nepalese arbeider Bibek Kumal was in Bidur aan die werk toe ander mense alarm gemaak het.
Hy het begin hardloop, maar ’n muur van water het hom ingehaal en tussen modder en puin stroomaf meegesleur. Kumal het oorleef nadat hy in ’n mangoboom vasgehaak het.
Volgens hom sou hy waarskynlik gesterf het indien die boom nie daar was nie.
Die geweldige krag van die vloed is ook geïllustreer deur beeldmateriaal waarin ’n brug oor die Trishuli-rivier deur die water weggespoel word.
Meerverdiepinggeboue is vinnig oorstroom terwyl die vloed deur nedersettings langs die rivier gestroom het.
Hatim Sharif, ’n hidroloog aan die Universiteit van Texas in San Antonio, het die kombinasie van modder en water wat teen hoë snelheid beweeg met “vloeibare beton” vergelyk. Volgens hom is so ’n stroom nie iets wat ’n mens kan uithardloop nie.
Reddingspogings is Woensdag deur beskadigde infrastruktuur en hoër as normale rivierstande bemoeilik.
Helikopters kon nie in die geteisterde gebiede van Syapru Besi en Timure in die Rasuwa-streek land nie. Rasuwa het ’n bevolking van sowat 50 000.
Reddingswerkers het deur modder en slik beweeg op soek na oorlewendes nadat die vloedwater die onderste verdiepings van meerverdiepinggeboue onder modder en puin begrawe het.
Tula Bahadur BK, ’n gesondheidswerker in Rasuwa, het gesê verwoesting was oral sigbaar. Volgens hom is nedersettings langs die rivier heeltemal weggespoel en word vyf van sy eie familielede vermis.
Dave Petley, ’n aardwetenskaplike aan Nottingham Trent University, het die omvang van die gebeurtenis as byna “apokalipties” beskryf.
Volgens hom kon die enorme hoeveelheid water moontlik ’n kombinasie gewees het van water wat met die aanvanklike ineenstorting van die ys verband hou en water wat reeds in die riviere was.
Hy het egter benadruk dat dié verklaring slegs spekulasie is totdat wetenskaplikes die presiese oorsaak van die ramp vasgestel het.
Die Himalajas strek oor verskeie lande in Suid-Asië en bevat talle van die wêreld se hoogste bergpieke en oorblywende gletsers. Die steil hange en valleie daaronder is besonder kwesbaar vir vloede en grondverskuiwings.
Uiterste weersgebeure, waaronder intense moessons en die smelting van gletsers, het volgens die bron meer algemeen geword weens verwarming wat met mensveroorsaakte klimaatsverandering verband hou.
Navorsers in Kathmandu het vroeër vanjaar bevind dat gletsers regoor die Hindoe-Koesj-Himalaja-streek vinniger smelt en dat die tempo van ysverlies sedert 2000 verdubbel het.
