Die nasionale minimumloon in Suid-Afrika gaan vanaf 1 Maart verhoog word nadat die minister van Indiensneming en Arbeid, Nomakhosazana Meth, ’n nuwe koers aangekondig het. Werkers sal voortaan minstens R30,23 per uur moet verdien, op van die huidige R28,79.
Die minimumloon word jaarliks hersien ingevolge die Wet op Nasionale Minimumloon en het ten doel om werkers teen lae inkomste en stygende lewenskoste te beskerm. Die jongste verhoging sal die meeste lae-inkomste werkers raak, insluitend plaaswerkers en huiswerkers, wat reeds sedert 2022 ten volle onder die minimumloonwet val.
Werknemers wat deel is van die Uitgebreide Openbare Werke-program (UOWP) sal nie die algemene minimumloon ontvang nie, maar ’n aparte, aangepaste loonkoers soos deur die regering bepaal.
Minister Meth het beklemtoon dat werkgewers wettiglik verplig is om die nuwe minimumloon toe te pas. Sy het gewaarsku dat dit onwettig is om minder as die vasgestelde loon te betaal en dat oortreders boetes of ander regsgevolge in die gesig kan staar.
Impak op boere en die landbousektor
Hoewel die verhoging vir plaaswerkers meer inkomste en groter finansiële sekerheid kan bring, plaas dit beduidende druk op boere, veral kleiner en medium produsente. Boerdery werk meestal met lae winsmarges, en boere word reeds gekonfronteer met stygende insetkoste soos brandstof, elektrisiteit, kunsmis, voer en logistiek.
Landbou-organisasies waarsku dat hoër loonkoste boere kan dwing om arbeid te verminder, werksure te sny of toenemend na meganisasie oor te skakel om koste te besnoei. In sommige gevalle kan dit lei tot minder werksgeleenthede in landelike gebiede, waar boerdery dikwels een van die min bronne van indiensneming is.
Daar is ook kommer dat boere die ekstra koste nie maklik aan verbruikers kan deurgee nie, aangesien voedselpryse reeds onder druk is en die mark sensitief is vir verdere verhogings. Dit plaas produsente in ’n moeilike posisie tussen voldoening aan arbeidswetgewing en die volhoubaarheid van hul bedrywighede.
